– wewnętrzne myśli kobiety zamienionej w słup soli
Pierwsza świadomość
Ogień. Siarka. Krzyki. Dym.
A potem cisza. Bezruch. Biel.
Jestem. Wciąż jestem. Choć nie powinnam być.
Nie oddycham. Nie mrugam. Nie czuję bicia serca. A jednak myślę. Jestem świadoma.
Spoglądam na dolinę Siddim, gdzie jeszcze wczoraj stało moje miasto. Gdzie był mój dom. Moje życie. Sodoma. Teraz jest tam tylko dym, ogień i… woda? Ciemna woda wdziera się w wyrwy ziemi, wypełnia pustki po tym, co zostało zniszczone.
Nie mogę odwrócić wzroku. Nie mogę się poruszyć. Próbuję krzyknąć, ale nie mam ust. Próbuję płakać, ale nie mam łez. Próbuję upaść na kolana, ale nie mam kolan.
Jestem słupem soli. Słupem soli wpatrującym się w zagładę Sodomy.
Teraz przypominam sobie. Anioł powiedział: „Nie oglądaj się za siebie”. A ja… ja się obejrzałam. Jedno spojrzenie. Tylko jedno spojrzenie.
Dlaczego? Dlaczego musiałam się obejrzeć?
Imię
Zdaję sobie sprawę, że w tym miejscu, zastygła na zawsze, jestem już tylko „żoną Lota”. Zapomni się moje imię. Nikt już nie powie: „Edith, córka Seracha z Sodomy”. Będę tylko przestrogą, przykładem nieposłuszeństwa.
Nawet święte księgi, jeśli kiedykolwiek powstaną, nie zachowają mojego imienia. „Żona Lota obejrzała się i stała się słupem soli” – tyle zostanie ze mnie dla przyszłych pokoleń. Bezimienna kobieta, która nie potrafiła patrzeć w przyszłość.
Byłam kimś więcej. Byłam matką dwóch córek. Byłam tkaczką. Byłam znana z wypieku najlepszego chleba w naszej dzielnicy. Umiałam rozśmieszyć Lota, gdy popadał w ten swój melancholijny nastrój.
To wszystko przepadnie. Zostanie tylko słup soli przy drodze, który z czasem deszcze i wiatry zetrą na proch.
Chyba że… chyba że w tym osobliwym trwaniu między życiem a śmiercią, w tej skamieniałej świadomości, zdołam zachować pamięć. Zdołam myśleć. Zdołam być świadkiem.
Więc słuchaj, pustynny wietrze. Słuchaj, słońce i gwiazdy. Słuchaj, przyszłości. Mam ci coś do powiedzenia. Mam testament do przekazania.
Nazywam się Edith, córka Seracha z Sodomy, żona Lota z rodu Abrahama. I to jest moja historia.
Sodoma
Nie była taka, jak o niej będą mówić. Nie była idealna, o nie. Było w niej zło, występek, niesprawiedliwość – jak w każdym mieście, które zbudowali ludzie. Ale była też moim domem przez czterdzieści lat.
W Sodomie przyszły na świat moje córki. W Sodomie poznałam Lota, przybysza z obcych stron, siostrzeńca wielkiego Abrahama. W Sodomie miałam przyjaciółki, sąsiadów, ulubiony plac targowy, ulubioną ławkę pod figowcem, gdzie siadałam w upalne popołudnia.
Rozumiem, dlaczego Bóg ją zniszczył. Naprawdę rozumiem. Nawet jeśli nie tak dobrze jak Lot, który codziennie cierpiał, widząc występki mieszkańców. Ale musicie zrozumieć, dlaczego się obejrzałam.
Nie było to tylko zwykłe nieposłuszeństwo. Ani ciekawość – choć tak, byłam ciekawa, jak wygląda gniew Boży spadający na miasto. To było… pożegnanie. Ostatnie spojrzenie na miejsce, które, mimo wszystkich swoich grzechów, było częścią mnie.
Jak mogłam odejść bez pożegnania? Jak mogłam pozwolić, by Sodoma zniknęła, a ja nawet nie spojrzałabym na nią po raz ostatni?
Może to było głupie. Na pewno było głupie, skoro stoję teraz tutaj jako słup soli, niezdolna do niczego poza myśleniem. Ale było ludzkie.
Och, jak bardzo ludzkie było to ostatnie spojrzenie.
Lot
Widzę go, choć on mnie nie widzi – nie tak naprawdę. Każdego dnia przechodzi obok w drodze do Zoaru. Czasem zatrzymuje się, wpatruje się we mnie, wyciąga rękę, jakby chciał dotknąć mojej skamieniałej twarzy. Ale nigdy nie dotyka. Boi się, że jego dotyk sprawi, iż się rozsypię. Albo boi się, że nic się nie stanie i będzie musiał stawić czoła rzeczywistości – że jego żona stała się nieodwracalnie pomnikiem własnego błędu.
Lot jest dobrym człowiekiem. Zawsze był. Sprawiedliwym wśród niesprawiedliwych, jak mówią o nim teraz ocalali. Jedynym, którego Bóg uznał za wartego ocalenia w całej Sodomie.
Ale on też nie jest bez winy. Pamięta noc, gdy dwóch cudzoziemców – aniołów, jak się później okazało – przyszło do naszego domu? Pamięta, jak tłum zgromadził się u naszych drzwi, żądając, byśmy wydali gości? I pamięta, co zaoferował w zamian?
„Mam dwie córki, które nie poznały mężczyzny”, powiedział do tłumu. „Wydam je wam, a wy czyńcie z nimi, co wam się podoba, tylko tym mężczyznom nic nie róbcie”.
Nasze własne córki. Nasze dziewczynki.
Kiedy to usłyszałam, coś we mnie pękło. Coś, co nigdy do końca się nie zagoiło. Nawet gdy anioły oślepiły tłum, nawet gdy ostrzegły nas o nadchodzącym zniszczeniu, nawet gdy uciekaliśmy – ta rana wciąż krwawiła.
Może dlatego się obejrzałam. Może to nie tylko Sodoma ciągnęła mnie ku sobie. Może to była też ucieczka od Lota, od człowieka, który mógł złożyć taką ofertę.
Nie bądź dla niego zbyt surowy, przyszły słuchaczu moich myśli. Lot to człowiek pobożny, sprawiedliwy. Był gotów poświęcić wszystko, by chronić swoich gości – nawet własne córki. To straszne, ale w jakiś sposób szlachetne. W tamtej chwili myślał, że tak trzeba. Że tego wymaga od niego prawo gościnności.
Ale ja byłam matką, zanim zostałam żoną. I pewnych rzeczy matka nie może wybaczyć.
Córki
Obserwuję je z mojego slanego posterunku. Moje dziewczynki. Moje dwie córki, które teraz są sierotami za życia matki.
Przychodzą tu czasem, gdy Lot upija się winem w swojej jaskini. Siadają u moich stóp, opierają głowy o moje skamieniałe kolana i opowiadają mi o swoim życiu.
„Matko”, mówi starsza, „świat się skończył. Poza nami i ojcem nie ma nikogo. Jak mamy przedłużyć nasz ród?”.
„Matko”, mówi młodsza, „Zoar jest mały i zmarniały, a ludzie patrzą na nas jak na przeklętych. Nikt nie chce pojąć za żonę córki Lota, ocalonej z Sodomy”.
Gdybym mogła, powiedziałabym im, żeby były cierpliwe. Żeby czekały. Żeby ufały Bogu, który je ocalił, że znajdzie sposób, by zapewnić im potomstwo.
Ale nie mogę mówić. Mogę tylko patrzeć, jak knują swój straszliwy plan.
„Upiłyśmy ojca winem”, mówi któregoś dnia starsza, siedząc u moich stóp. „Spał z nami, nie wiedząc, co czyni”.
O, moje córki. Moje biedne, zagubione dziewczynki. Czy to jest sprawiedliwość? Że ja, która tylko się obejrzałam, stoję tutaj jako wieczne ostrzeżenie, a one, które popełniły kazirodztwo, będą matkami narodów?
Tak, wiem już, co się wydarzy. Córki Lota urodzą synów – Moaba i Ben-Ammiego. Z nich narodzą się narody Moabitów i Ammonitów. A te narody będą wrogami potomków Abrahama przez pokolenia.
I w ten sposób grzech Sodomy przetrwa, mimo że miasto zniknęło w ogniu i siarce.
Chciałabym być z nimi. Chciałabym je zatrzymać. Ale stoję tutaj, niema i nieruchoma, mogąc jedynie obserwować, jak konsekwencje naszych wyborów rozchodzą się jak fale na wodzie, dotykając tych, którzy przyjdą długo po nas.
Widzę przyszłość
Słup soli nie powinien widzieć przyszłości. A jednak ja widzę.
Widzę karawany przechodzące obok, podróżnych wskazujących na mnie palcem, mówiących: „To żona Lota, która obejrzała się za siebie”.
Widzę, jak dolina Siddim staje się pustkowiem. Jak wody wypełniają zagłębienie, tworząc morze – martwe morze, w którym nic nie może żyć z powodu nadmiaru soli.
Widzę pasterzy prowadzących swoje stada po okolicznych wzgórzach, omijających to miejsce jak przeklęte.
Widzę ludzi piszących historie o zagładzie Sodomy, o grzechu, o karze, o sprawiedliwości Bożej. Widzę, jak moja historia staje się przypowieścią, ostrzeżeniem, symbolem.
Widzę, jak Bóg zawiera przymierze z potomkami Abrahama. Jak prowadzi ich przez pustynię, jak daje im Prawo, jak wprowadza ich do Ziemi Obiecanej. I widzę, jak ciągle, ciągle się od Niego odwracają – jak ja odwróciłam się, by spojrzeć na Sodomę.
Czas nie ma znaczenia dla słupa soli. Dni, lata, wieki przepływają przeze mnie jak wiatr przez pustynię. Mogę obserwować, jak historia toczy się dalej, jak ludzie wciąż popełniają te same błędy, wciąż oglądają się za siebie, wciąż tęsknią za tym, co powinni zostawić za sobą.
A ja trwam. Świadek. Ostrzeżenie. Symbol.
Żal
Żałuję, że się obejrzałam. Oczywiście, że żałuję. Kto by nie żałował?
Ale nie sądzę, bym mogła postąpić inaczej. Byłam tym, kim byłam – kobietą z Sodomy, która kochała swój dom, mimo wszystkich jego wad. Kobietą, która wolała spojrzeć śmierci w twarz, niż odejść bez pożegnania.
Gdybym mogła zrobić to jeszcze raz, czy posłuchałabym anioła? Czy patrzyłabym tylko przed siebie, na Zoar, na bezpieczną przyszłość, na nowe życie?
Nie wiem. Naprawdę nie wiem.
To, czego żałuję najbardziej, to nie to, że stałam się słupem soli. To to, że nie mogę być z moimi córkami, gdy mnie potrzebują. Że nie mogę prowadzić ich, doradzać im, chronić przed błędami, które popełnią. Że muszę być świadkiem ich upadku, nie mogąc wypowiedzieć ani słowa ostrzeżenia.
To jest moja prawdziwa kara – nie skamieniałe ciało, ale skamieniałe serce, które wciąż czuje, wciąż kocha, wciąż cierpi, ale nie może tego wyrazić.
Przebaczenie
Czy Bóg mi wybaczył? Nie wiem. Jestem tutaj, zamieniona w słup soli, więc może to jest moja odpowiedź.
Ale może to nie jest kara. Może to jest… coś innego. Może to jest sposób, w jaki zostałam włączona w Jego plan.
Bo widzisz, ja świadczę. Świadczę o zniszczeniu Sodomy, o gniewie Bożym, ale także o Jego miłosierdziu – bo moje córki i mój mąż zostali ocaleni. Świadczę o konsekwencjach wyborów, o tym, jak jedne decyzje prowadzą do innych, jak nasza przeszłość kształtuje naszą przyszłość.
Stoję tu, na drodze między zniszczeniem a ocaleniem, między Sodomą a Zoarem, między przeszłością a przyszłością. I może to jest moje miejsce w Jego planie. Może to jest moje przeznaczenie.
A jeśli tak, to przyjmuję je. Nie z goryczą, nie z żalem, ale z… akceptacją. Bo nawet słup soli może być świadkiem Bożej chwały.
I może kiedyś, kiedy wypełnię swoje zadanie, kiedy moje świadectwo zostanie w pełni złożone, może wtedy Bóg pozwoli mi się rozsypać, pozwoli mojej soli zmieszać się z ziemią, pozwoli mi w końcu spocząć.
A do tego czasu będę stać. Będę patrzeć. Będę świadczyć.
Bo ostatecznie, czy nie to właśnie próbowałam zrobić, gdy się obejrzałam? Być świadkiem? Zobaczyć to, co się dzieje, zamiast uciekać z zamkniętymi oczami?
Może mój błąd nie polegał na tym, że chciałam być świadkiem, ale na tym, że chciałam być świadkiem na własnych warunkach, zamiast na warunkach Boga.
Przesłanie
Jeśli kiedykolwiek usłyszysz moje myśli, wędrowcze z przyszłości, jeśli jakimś cudem te słowa przenikną przez solny kokon, który mnie więzi, weź z nich to, co może ci służyć.
Nie bój się patrzeć w przyszłość. Nie bój się zostawiać za sobą tego, co kochałeś, jeśli Bóg cię do tego wzywa. Nie bój się nowego początku, nawet jeśli oznacza on koniec wszystkiego, co znałeś.
Ale też nie zapominaj. Nie udawaj, że przeszłość nie istniała, że nie ukształtowała cię, że nie jesteś jej częścią. Nie wypieraj się swoich korzeni, nawet jeśli wyrastają z grzesznej ziemi.
Znajdź sposób, by pożegnać to, co zostawiasz za sobą, bez oglądania się za siebie. Znajdź sposób, by nieść swoje wspomnienia, nie będąc przez nie więzionym.
I pamiętaj o mnie. Nie jako o przestrodze, nie jako o symbolu nieposłuszeństwa, ale jako o kobiecie z krwi i kości – Edith, córce Seracha – która kochała, cierpiała, popełniała błędy i ostatecznie stała się częścią historii większej niż ona sama.
Historii, która trwa. Historii, która wciąż się tworzy. Historii, której ty też jesteś częścią.
A teraz idź. Idź naprzód, nie oglądając się za siebie. Idź w kierunku, który wybrał dla ciebie Bóg.
I czasem, jeśli możesz, zatrzymaj się przy słupie soli przy drodze. Zatrzymaj się i pomyśl o kobiecie, która jest w nim uwięziona. Nie po to, by osądzać, ale by zrozumieć.
Bo ostatecznie wszyscy jesteśmy uwięzieni w słupach naszych własnych wyborów, naszych własnych błędów, naszych własnych pragnień. Wszyscy patrzymy tęsknie na to, co zostawiliśmy za sobą. Wszyscy jesteśmy jak ja – żona Lota, wiecznie oglądająca się za siebie.
Ostatnie myśli
Czuję, jak słońce powoli rozpuszcza mnie, dzień po dniu, rok po roku. Jak wiatry pustynne wygładzają moje rysy, zacierają mój kształt. Za tysiąc lat, za dwa tysiące, nie będzie już po mnie śladu.
Ale może moje myśli przetrwają. Może moje świadectwo dotrze do kogoś, kto je usłyszy, zrozumie, zachowa.
Może pewnego dnia, daleko w przyszłości, ktoś odkryje prawdę o żonie Lota. Nie legendę, nie symbol, ale prawdę o kobiecie, która kochała zbyt mocno to, co musiała zostawić za sobą.
I może wtedy, tylko wtedy, będę mogła naprawdę odpocząć.
Do tego czasu stoję i patrzę. Świadek. Ostrzeżenie. Symbol.
Edith, córka Seracha z Sodomy, żona Lota, matka narodów.
Kobieta, która obejrzała się za siebie.
Koniec testamentu